Nói tới cơm gạo, hẳn ai cũng nghĩ tới hạt gạo trắng trong. Bát cơm trắng thơm ngon như một biểu tưởng của sự ấm no, sung túc. Chẳng thế mà hạt gạo còn được gọi bằng cái tên mĩ lệ là “ngọc thực”.

Trong dân gian, chúng ta thường nghe thấy người lớn dạy con trẻ “phung phí ngọc thực là phải tội”; hay cho rằng hễ ai đổ bỏ của “ngọc thực” sẽ bị “ông trời” quở trách. Nhưng có lẽ sắc màu sáng trong của hạt gạo mang ý nghĩa biểu tượng và nó chỉ đúng với thông thường ở đồng bằng. Còn ở nơi miền núi cao lại có nhiều loại gạo khác, trong đó có gạo nếp cẩm, đem lại những lợi ích rất lớn cho con người từ màu sắc tới hương vị và những tác dụng của nó.